Žżšingamišstöš

Hugtakasafn žżšingamišstöšvar utanrķkisrįšuneytisins

Ritstjóri: Sigrśn Žorgeirsdóttir
Leitarorš Leitartungumįl
Nįnari leit  |  Fletting sviša

Hugtakasafn : Kynning

UM HUGTAKASAFN ŽŻŠINGAMIŠSTÖŠVAR UTANRĶKISRĮŠUNEYTISINS


Žżšingamišstöš utanrķkisrįšuneytisins var stofnuš įriš 1990 og var ašalverkefni starfsmanna hennar frį upphafi aš annast žżšingu samningsins um Evrópska efnahagssvęšiš (EES-samningsins) og reglugerša, tilskipana, įkvaršana og tilmęla sem falla undir hann. Einnig hafa starfsmenn žżšingamišstöšvar žżtt alžjóšasamninga og ašra lagatexta žar sem nota žarf stašlašan hugtakaforša, t.d. Schengen-samninga, frķverslunarsamninga og samninga Evrópurįšsins.

Meginhluti ķšoršanna ķ Hugtakasafninu tengist hinum margvķslegu sérsvišum EES-samningsins en einnig er žar aš finna mörg ķšorš į sviši laga, stjórnsżslu og öryggis- og varnarmįla. Žį eru ķ safninu mörg hugtök og heiti sem tengjast alžjóšastofnunum, stofnunum Evrópusambandsins og öšrum stofnunum. Lagatextarnir (gerširnar), sem falla undir EES-samninginn, varša margir réttindi og hagsmuni hins almenna borgara, t.d. į sviši félagslegra réttinda, matvęlaöryggis, neytendamįla, umhverfismįla og vinnuréttar. EES-gerširnar eru teknar upp ķ ķslenskan rétt meš lagasetningu, reglugeršarsetningu eša meš auglżsingu eftir žvķ sem viš į. Śtgįfudeild Frķverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) ķ Brussel hefur umsjón meš birtingu efnisins į ķslensku og norsku. Ķslenskar śtgįfur reglugerša, tilskipana og įkvaršana eru birtar ķ EES-višbęti viš Stjórnartķšindi Evrópusambandsins (www.efta.int/eea-lex).

Nś eru ķ safninu rśmlega 82.000 ķšorš og oršasambönd og stöšugt bętast nż viš. Safniš er enn ķ vinnslu og er sem slķkt hįš fyrirvörum. Hugtakasafniš er ķ eigu žżšingamišstöšvar utanrķkisrįšuneytisins. Ašgangur er öllum heimill įn endurgjalds og heimilt er aš endurnota upplżsingar śr Hugtakasafni, sbr. VII. kafla upplżsingalaga nr. 140/2012, enda sé uppruna upplżsinganna jafnan getiš.

Allir starfsmenn žżšingamišstöšvar hafa įtt žįtt ķ žvķ aš byggja upp Hugtakasafniš. Tiltękir gagnabankar, oršabękur og oršasöfn eru aš sjįlfsögšu nżtt til hins żtrasta en ķ mörgum tilvikum žarf einnig aš leita til sérfręšinga į viškomandi svišum. Ķ žżšingamišstöšinni starfa žrķr ķšoršastjórar viš oršarannsóknir og oršasmķš en einnig hafa sérfręšingar ķ rįšuneytum og opinberum stofnunum alla tķš lagt žżšendunum ómetanlegt liš ķ oršastarfinu. Žį eru sérfręšingar ķ hįskólasamfélaginu og atvinnulķfinu įvallt tilbśnir til aš ašstoša žżšendur. Hugtakasafniš er afurš ķšoršastarfsins sem unniš er į žżšingamišstöš.

Ķ Hugtakasafninu eru ašaltungumįlin ķslenska og enska en einnig er aš finna ķ safninu ķšorš į öšrum mįlum, ž.e. dönsku, frönsku, norsku, sęnsku, žżsku og latķnu. Hęgt er aš slį inn leitarorš į öllum žessum tungumįlum og leita ķ öllum mįlum ķ einu. Ķslenskan er grunntungumįliš og nišurstöšur birtast ķ ķslenskri stafrófsröš. Hęgt er aš haka viš oršrétta leit til aš takmarka leitina. Ef ekki er hakaš viš oršrétta leit birtast öll dęmi um tiltekiš orš eša oršasamband ķ safninu.

Smella mį į hverja fęrslu og fį nįnari upplżsingar, t.d. um efnissviš, notkunardęmi, tilvķsun ķ rit, nśmer skjalsins (t.d. Celex-nśmer ķ lagasafni Evrópusambandsins), athugasemdir um breytingar, mįlfręšiupplżsingar o.fl. Reitirnir sviš, skjalnśmer og rit eru skyldubundnir og einnig reitir fyrir mįlfręšiupplżsingar. Hęgt er aš leita ķ hverjum reit fyrir sig meš žvķ aš velja nįnari leit į upphafssķšu Hugtakasafnsins.


Reitir meš fęrslum ķ Hugtakasafni eru:

Samheiti (e. Synonym)

Sviš (e. Subject area)

Dęmi (e. Context)

Skilgreining (e. Definition)

Rit (e. Reference)

Skjal nr. (e. Document No)

Heimild (e. Source)

Athugasemd (e. Note)

Oršflokkur (e. Word class)

Kyn (e. Gender)

Ašalorš (e. Head word)

Önnur mįlfręši (e. Other grammatical information)

EFNISSVIŠ

Helstu efnisžęttir EES-samningsins varša fjórfrelsiš, ž.e. frjįlsa vöruflutninga, frjįlsa žjónustustarfsemi, frjįlsa fjįrmagnsflutninga og frjįlsa för fólks. Sérsviš undir EES-samningnum eru t.d. félagaréttur, landbśnašur, hagskżrslugerš, ķšefni, opinber innkaup, orka og išnašur, sjóšir og įętlanir og vélar. Af sérsvišum utan EES-samningsins mį nefna t.d. innflytjendamįl, sjįvarśtveg, skattamįl, tollamįl, žróunarašstoš og öryggis- og varnarmįl. Af öšru tagi eru sviš eins og alžjóšastofnanir, lagamįl, landa- og stašaheiti og samningaheiti. Efnissviš Hugtakasafns voru endurskošuš į įrinu 2011 og eru nś 54 alls. Eftirfarandi flokkun er sameiginleg fyrir EES-geršir, ESB-geršir og millirķkjasamninga. Hęgt er aš skoša allar fęrslur į hverju sviši meš žvķ aš velja flettingu sviša į upphafssķšu Hugtakasafnsins.

Efnissviš Hugtakasafnsins eru:

alžjóšamįl (e. International affairs)
alžjóšastofnanir (e. international organisations)
borgaraleg réttindi (e. Civil rights)
dómsmįlasamstarf (e. Judicial cooperation)
efnahagsmįl (e. Economic affairs)
fast oršasamband ķ EB-/ESB-textum (e. Fixed phrase in EC/EU texts)
félagaréttur (e. Company law)
félagaréttur (reikningsskil) (e. Company law (accounting standards))
félagsleg réttindi (e. Social rights )
fjįrmįl (e. Financial affairs)
flutningar (e. Transport)
flutningar (flug) (e. Transport (aviation))
flutningar (jįrnbrautir) (e. Transport (railroads))
flutningar (siglingar) (e. Transport (maritime and inland waterways transport))
hagskżrslugerš (e. Statistics)
hugtak, almennt notaš ķ EB-/ESB-textum (e. Term generally used in EC/EU texts)
hugverkaréttindi (e. Intellectual property law)
innflytjendamįl (e. Immigration)
innri markašurinn (almennt) (e. Internal market (general))
ķšefni (e. Chemicals)
ķšefni (efnaheiti) (e. Chemicals (chemical names))
ķslensk stjórnsżsla (e. Public administration)
lagamįl (e. Legal terms)
landa- og stašaheiti (e. Country and place names)
landbśnašur (e. Agriculture)
landbśnašur (dżraheiti) (e. Agriculture (zoological names))
landbśnašur (plöntuheiti) (e. Agriculture (botanical names))
lyf (e. Medicinal products)
menntun og menning (e. Education and culture)
millirķkjasamningar (e. International agreements)
millirķkjasamningar (samningaheiti) (e. Titles of international agreements)
neytendamįl (e. Consumer affairs)
opinber innkaup (e. Public procurement)
orka og išnašur (e. Energy and industry)
samkeppni og rķkisašstoš (e. Competition and state aid)
samningar og sįttmįlar (e. Agreements and treaties)
sjįvarśtvegur (e. Fisheries)
sjįvarśtvegur (dżraheiti) (e. Fisheries (zoological names))
sjóšir og įętlanir (e. Funds, instruments and policies)
sjóšir og įętlanir (heilbrigšismįl) (e. Funds, instruments and policies (health affairs))
skattamįl (e. Taxation)
smįtęki (e. Instruments and appliances)
sprengiefni og efnavopn (e. Explosives and chemical weapons)
stašfesturéttur og žjónusta (e. Right of establishment and freedom to provide services)
stofnanir (e. Institutions)
tollamįl (e. Customs)
tęki og išnašur (e. Technology and industry)
umhverfismįl (e. Environment)
upplżsingatękni og fjarskipti (e. Information technology and telecommunications)
utanrķkisrįšuneytiš (e. Ministry for Foreign Affairs)
vélar (e. Machinery)
vinnuréttur (e. Labour law)
žróunarašstoš (e. Development aid)
öryggis- og varnarmįl. (e. Security and defense policy).

Žetta vefsvęši byggir į Eplica